Starogard ma więcej niż zabytki. Ma historie, ludzi i własną pamięć.

Poznaj historię ↗
Historia Starogardu Gdańskiego

Historia miasta

Starogard czyta się warstwami.

Nie zaczynamy od listy dat. Zaczynamy od miejsc, które nadal noszą ich ślady.

Opowieść

Najpierw rzeka. Potem gród, mury, kolej i fabryki.

Historia Starogardu nie mieści się w jednym zabytku. Zaczyna się przed pierwszą pisaną wzmianką, prowadzi przez Joannitów i Krzyżaków, czasy sejmików pomorskich, pruski przemysł, powrót do Polski, wojenną tragedię i współczesne rewitalizacje.

Najlepiej poznawać ją w terenie: na Rynku, przy basztach, nad Wierzycą, w dawnych młynach, na dworcu i w miejscach związanych z ludźmi, którzy rozsławili miasto.

Historia zapisana w źródłach

Dziewięć rozdziałów jednego miasta.

Okolice Wierzycy były zasiedlane na długo przed pierwszym dokumentem. Rzeka i szlaki sprzyjały osadnictwu.

4–5 tys. p.n.e.

Starigrod w dokumencie

Pisana wzmianka otwiera źródłową historię miejscowości związanej z Joannitami.

1198

Miasto za murami

Krzyżacka lokacja porządkuje Rynek, ulice i obwarowania. W 1348 roku Starogard otrzymuje prawa miejskie.

1305–1348

Miasto polityki i sejmików

Starogard staje się miejscem sądów i spotkań szlachty, ale doświadcza również wojen, pożarów i epidemii.

XVI–XVIII w.

Ogień zmienia centrum

Wielki pożar niszczy dużą część zabudowy. Późniejsze odbudowy nadają Rynkowi nowy wygląd.

1792

Miasto zaczyna produkować na większą skalę

Kolej, młyny, destylarnia i nowe zakłady zmieniają gospodarkę oraz przestrzeń Starogardu.

XIX w.

Powrót do Polski

Miasto wchodzi w okres międzywojenny z polskimi instytucjami, wojskiem i silną obecnością garnizonu.

29 I 1920

Okupacja i zbrodnia

Niemiecki terror dotyka mieszkańców miasta i regionu. Las Szpęgawski staje się jednym z najważniejszych miejsc pamięci na Pomorzu.

1939–1945

Miasto odzyskuje przestrzenie

Rewitalizacje Rynku, parku, dworca i kolejnych obiektów sprawiają, że historia ponownie staje się częścią codziennego życia.

XXI w.

Odzyskiwanie miasta

Rewitalizacje Rynku, dworca, Alei Wojska Polskiego i Parku Miejskiego ponownie połączyły historię z codziennym życiem. W 2026 roku otwarto Centrum Deyny.

Czytaj dalej

Historia ma swoje
adresy.

Główne źródło chronologii: oficjalna historia Starogardu Gdańskiego. Tekst przewodnika jest narracyjnym opracowaniem, a nie publikacją naukową.